Shore Sertliği Nedir

Elastomer yaylarda, plastik yada esnek malzemelerin özelliklerine baktığınızda karşınıza çıkan Shore değeri bazen nasıl bir ürün seçeceğini konusunda sizi zorlayabilir. Teknikürünler.com olarak bu yazımızda Shore sertliği nedir konusunda bilmeniz gereken tüm bilgileri vereceğiz…

Shore sertliğini açıklamadan önce sertlik nedir bu kavramı açıklamak daha doğru olacaktır…

Sertlik nedir?

Genel kullanım olarak sertlik, malzemenin deformasyona karşı gösterdiği direnç olarak ifade edilir, net olarak bir büyüklük olmayan sertlik daha yüksek dayanımı olan bir malzemenin kendisinden daha düşük dayanım özelliklerine sahip bir malzeme üzerinde bırakmış olduğu deformasyon üzerinden hesaplanan bir değerdir. Yapılan test sonucu deformasyon ne kadar küçük ise o malzemenin sertliği o derece yüksektir şeklinde değerlendirilir.

Shore Sertliği ise; Shore (Şor) terimi plastik yada esnek malzemelerin sertliğini tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Polimer, elastomer ve kauçuk malzemelerinin sertlik derecelerini belirtmek için Shore değerlerinden yararlanılır.

Teknik ürünlerde en sık olarak Shore A ve Shore D terimleri kullanılmaktadır ve anlam olarak;

Shore – A değeri genel olarak yumuşak malzemelerin (elastomer, vinil, kauçuk, lastik, deri, pvc, silikon kauçuk, teflon, neopren…) sertliğini

Shore – D değeri ise rijit malzemelerin (polyester, ABS, naylon, poliamid, poliüretan, kevlar, akril, ahşap, polistren, mühendislik plastikleri…) sertliğini ölçmek için kullanılan terimdir.

Shore sertlik deneyinde, dalma ucunun malzemeye ne kadar nüfuz ettiği ölçülmektedir. Dalma ucu, standartlarca belirlenmiş bir yaylı sistem tarafından hareket ettirilir ve batırılan malzeme üzerinde ne kadar az yol almış ise malzemenin sertliği o kadar yüksektir.

Shore sertlik testleri için farklı dalma uçları ve yay özellikleri bulunmaktadır, bunların hepsi farklı amaçlar için tasarlanmış olup en bilindikleri Shore A ve Shore D dir. Plastik malzemelerde sertlik ölçümü yapılırken kalıcı bir deformasyon olmadığı için yük uygulanmaya devam ederken sertlik ölçümü batma derinliği üzerinden hesaplanır. Çok sert plastik malzemelerde Rockwell sertlik yöntemi de kullanılabilmekte.

Yukarıda belirttiğimiz Shore değerlerinden başka Shore B, C, E, M gibi kullanılan derecelerde bulunmaktadır. Bu shore sertlik birimleri ölçülecek malzemenin cinsine göre seçilmektedir. Shore sertlik değerini ölçecek olan ölçü aletinin uç kısmında ki iğnenin sivrilik açısına, iğne kalınlığına ve yay kuvvetine göre birimler değişmektedir.

-Sertlik ölçümleri genel olarak ASTM D2240 standardına göre yapılmaktadır.

-Referans olarak seçilen malzeme ile numunenin shore birimleri aynı olmalıdır. Biri Shore-A ile ölçülürken diğeri Shore-D ile ölçülüp karşılaştırılmamalıdır.

-Shoremetre cihazının diğer bir ismi Durometre‘dir.

-Sertlik malzemeye has özellik olması yanında sıcaklığın da bir fonksiyonu olduğundan, referans ve numuneye aynı ortam sıcaklığında bakılması karşılaştırmada daha doğru sonucu verecektir.

-Genel olarak ürünün sertlik değerine 15 sn boyunca, düz zemine, ~3mm kalınlığında, numunenin zemini sert bir yüzeye yapışıkken uygulandıktan sonra ucu derinliğine bağlıdır.

-Shore’un birimi yoktur, boyutsuzdur.

Shore Sertlik Deneyi

Shore Sertlik Deneyi
Shore Sertlik Deneyi

Ölçülen sertlik, yük altındaki girintinin penetrasyon derinliği ile belirlenir.

İki Shore ölçeği (A ve D) için iki farklı girinti şekli (yukarıdaki resme bakın) ve iki farklı yay yükü kullanılır. Shore A’nın yükleme kuvvetleri: 1.812 lb (822 g), Shore D: 10 lb (4536 g).

Shore sertlik değeri 0 ile 100 arasında değişebilir. Her ölçek için maksimum penetrasyon 0,097-0,1 inçtir (2,5-2,54 mm). Bu değer, minimum Shore sertliğine karşılık gelir: 0. Maksimum sertlik değeri 100, sıfır penetrasyona karşılık gelir.

Shore sertlik cihazı yada diğer bir adı olan Durometre cihazları

Shore A Test Cihazı Durometre
Shore A Test Cihazı Durometre

Durometrelerin günümüzde dijital göstergeli olanları da bulunmaktadır;

Shore A Test Cihazı Dijital Durometre
Shore A Test Cihazı Dijital Durometre

Plastik malzemelerin shore değerlerini daha net anlamanız için aşağıda ki tablo size oldukça faydalı olacaktır. Bildiğimiz plastik ve elastomer malzemelerin sertlik derecelerine göre sınıflandırma tablosu…

Shore Sertlik Sınıfları
Shore Sertlik Sınıfları

Shore A ve Shore D sertlik sınıfları arasında işinizi kolaylaştıracak dönüşüm tablosu

Shore Sertlik Dönüşüm Tablosu
Shore Sertlik Dönüşüm Tablosu

Leave a Comment

Your email address will not be published.